کودکان مبتلا به اوتیسم از رباتها بهتر یاد میگیرند

مقالهای در AI & Society نشان میدهد که کودکان مبتلا به طیف اوتیسم از طریق استفاده از رباتهای همراه، بهبودهایی در «تنظیم احساسات، عزت نفس و مهارتهای مکالمه و دوستی» نشان دادهاند. از آنجایی که کودکان معمولاً پیوندهای فوری با ربات برقرار میکنند، توسعهی مهارتهای ارتباطی و عاطفی آنها از طریق یادگیری مبتنی بر بازی، یک فرآیند طبیعی و آسان است. در عوض، کودکان مهارتهای زندگی مورد نیاز برای سلامت روان و رفاه، روابط و موفقیت تحصیلی و حرفهای را تقویت میکنند.
محققان دریافتهاند که کودکان مبتلا به اوتیسم نیز مانند اکثر کودکان، عاشق بازی با رباتها هستند. رباتها میتوانند بارها و بارها پاسخهای قابل پیشبینی ارائه دهند. آنها کارها را تکرار میکنند و به شیوهای ثابت رفتار میکنند که برای کمک به کودکان مبتلا به اوتیسم در یادگیری بهتر بسیار مهم است. اینها تنها چند دلیل است که چرا کودکان مبتلا به اوتیسم اغلب یک ربات را کمتر از یک انسان ترسناک میدانند و چرا به نظر میرسد رباتها در کمک به کودکان مبتلا به اوتیسم در یادگیری سودمندتر هستند.
کودکان مبتلا به اوتیسم اغلب به شیوهای متفاوت تعامل میکنند.
اختلال طیف اوتیسم (ASD) با چالشهای اجتماعی، ارتباطی و رفتاری مشخص میشود. کودکان مبتلا به اوتیسم اغلب هنگام تعامل اجتماعی با افراد اطراف خود از جمله همسالان، مراقبان و معلمان خود اضطراب را تجربه میکنند. اضطراب باعث میشود کودکان مبتلا به اوتیسم در تعامل اجتماعی و حفظ تمرکز هنگام همکاری با شخص دیگری دچار مشکل شوند. با توجه به این واقعیت که بسیاری از مهارتها از جمله مهارتهای ارتباطی اولیه، شناختی، رشد زبانی و استقلال با مشاهده دیگران و تعامل با آنها آموخته میشوند، اغلب شاهد تأخیر در رشد در یک یا چند زمینه در کودکان مبتلا به اوتیسم هستیم.
از سوی دیگر، کودکان مبتلا به اوتیسم تمایل دارند به راحتی در فعالیتهایی شرکت کنند که ماهیت آنها قابل پیشبینی، ثابت و عاری از خواستههای اجتماعی باشد. ما اغلب میبینیم که کودکان به راحتی با استفاده از فناوری درگیر میشوند. گاهی اوقات، کودکان میتوانند از سنین پایین مهارتهای بسیار پیشرفتهای در استفاده از تبلت و کامپیوتر نشان دهند. این تعامل میتواند دریچهای به سوی داشتن یک زمان آموزشی پربار باز کند.
رباتهایی که به کودکان مبتلا به اوتیسم در یادگیری کمک میکنند
از حدود دو دهه پیش، نوع جدیدی از فناوری به نام رباتهای کمکی اجتماعی، وارد حوزه تحقیقات درمانی اوتیسم شده است. این رباتها برای کمک به کودکان مبتلا به اوتیسم در یادگیری مهارتهای مختلف اجتماعی، عاطفی، ارتباطی و شناختی طراحی شدهاند. هدف، استفاده از یک ربات به عنوان یک شکل تجسمیافته از فناوری است که سطح بالایی از سادگی، اغراق، ثبات و پیشبینیپذیری را برای بهبود تعامل کودکان مبتلا به اوتیسم فراهم میکند، اما همچنین میتواند به گونهای اجتماعی تعامل داشته باشد.
به عنوان یک فناوری ، ربات در جایی بین دنیای فناوری و انسانهای اجتماعی قرار میگیرد. با یک ربات، کودکان میتوانند مهارتهای جدید را به روشی تمرین کنند که بیشتر شبیه تعامل با یک انسان است، اما نه به پیچیدگی و پویایی آن. در این حالت، وقتی کودک با یک ربات تعامل میکند، یادگیری مهارتهایی که قابل انتقال به زندگی روزمره او هستند، برای او آسانتر است.
بر اساس تحقیقات، تأثیر رباتهای اجتماعی بر کودکان مبتلا به اوتیسم را میتوان در 6 دسته طبقهبندی کرد:
1. بهبود تعامل
مطالعات علمی و استفاده تجربی از رباتها در خانه و مدرسه نشان میدهد که اولین تأثیر رباتها بر کودکان مبتلا به اوتیسم، بهبود تعامل و توجه آنهاست. بیش از 10 مطالعه وجود دارد که نشان میدهد وقتی کودکان مبتلا به اوتیسم با رباتها کار میکنند، در مقایسه با زمانی که با یک مراقب انسانی کار میکنند، تعامل بهتر و مدت زمان طولانیتری به محیط اطراف خود نگاه میکنند. رباتها در ابتدا کنجکاوی و هیجانی را ایجاد میکنند که باعث تعامل میشود. در استفاده طولانی مدت، آنچه تعامل کودکان را بهبود میبخشد، قابل پیشبینی بودن و ثبات رفتار ربات و نداشتن هیچ گونه قضاوت یا خواسته اجتماعی است.
۲. کاهش اضطراب و رفتارهای مخرب
شکل غیرقابل پیشبینی تعامل اجتماعی و ندانستن آنچه باید انتظار داشت، اغلب باعث اضطراب در کودکان مبتلا به اوتیسم میشود. پاسخ به این اضطراب در کودکان اوتیسمی را میتوان به صورت افزایش رفتارهای کلیشهای و تحریک یا تلاش برای جدا شدن از تعاملی که باعث اضطراب میشود، مشاهده کرد. تحقیقات نشان میدهد که وقتی کودکان در یک جلسه آموزشی با یک ربات اجتماعی تعامل دارند، رفتارهای کلیشهای کمتری نسبت به زمانی که همان فعالیت را با یک شریک انسانی انجام میدهند، دارند. همچنین، وقتی از یک ربات یاد میگیرند، میتوانند تعامل را برای مدت طولانیتری حفظ کنند.
۳. افزایش توجه مشترک با شرکای انسانی در جلسات آموزشی
توجه مشترک با یک شریک یادگیری برای یادگیری بسیار مهم است. توجه مشترک با یک شریک انسانی برای تمرین مهارتهایی که قرار است در تعاملات اجتماعی روزمره مورد استفاده قرار گیرند، ضروری است. بسیاری از مطالعات نشان میدهند که استفاده از ربات در آموزش کودکان به عنوان واسطهای برای توجه مشترک بین کودک و مراقب انسانی عمل میکند.
رباتها میتوانند یک تعامل یادگیری مشارکتی و مثلثی بین کودک، مراقب انسانی و خودشان ایجاد کنند. به این ترتیب ربات یادگیری را به روشی که قابل تعمیم به تعامل انسان با انسان است، تسهیل میکند. به عنوان مثال، در مقایسه یک ربات با سایر فناوریها، ماهیت استفاده از تبلت مشارکتی نیست. وقتی کودک از تبلت استفاده میکند، هیچ نقشی برای والدین یا درمانگر وجود ندارد. این یکی از دلایل اصلی است که یک ربات به عنوان یک فناوری کمکی برای اوتیسم مؤثرتر از تبلت یا صفحه کامپیوتر است.
۴. بهبود همکاری و انگیزه
وقتی کودکان اوتیسم با یک ربات کار میکنند، اغلب انگیزه بالایی برای پاسخ دادن دارند. تقویتهای ربات نیز روی کودکان بسیار مؤثر است. بنابراین، اغلب میتوانیم انگیزه بالاتری برای یادگیری و ارائه پاسخهای صحیح برای دریافت تقویت از ربات ببینیم.
علاوه بر این، بسیاری از کودکان تمایل دارند که با رباتها روی موضوعات چالشبرانگیز کار کنند تا با مراقبان انسانی. به عنوان مثال، تمرین مهارتهای اجتماعی یا مهارتهای عاطفی بسیار چالشبرانگیز است. ما میبینیم که کودکان اوتیسم تمایل دارند از تمرین چنین فعالیتهایی با معلمان خود اجتناب کنند، اما وقتی این نوع مهارتها با استفاده از ربات تمرین میشوند، علاقه بیشتری نشان میدهند.
۵. دسترسی بهتر به آموزش نیازهای ویژه و تمرین مکرر
بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم و آموزش نیازهای ویژه برای یادگیری مهارتهای جدید به تمرین مکرر نیاز دارند. اغلب، درسها باید بر اساس نیازهای هر یادگیرنده تکرار شوند تا نتایج و پیشرفت معناداری مشاهده شود. با این حال، در بسیاری از موارد، با توجه به کمبود متخصصان اوتیسم، کودکان فرصت کافی برای تمرین به شیوهای ساختارمند و مبتنی بر شواهد ندارند. به همین دلیل است که اغلب شاهد پیشرفت کندتری هستیم که ناشی از فواصل طولانی بین فرصتهای تمرین است.
فناوری قدرت تکثیر انبوه محتوا را دارد. هنگامی که یک ربات مخصوص اوتیسم توسط یک متخصص اوتیسم برنامهریزی میشود، میتواند جلسات را با همان کیفیت به طور مکرر ارائه دهد. داشتن یک ربات مخصوص اوتیسم به عنوان یک ابزار آموزشی در خانه به کودکان این امکان را میدهد که تمرین مکرر و مداوم داشته باشند که به طور مستقیم بر پیشرفت و توسعه آنها تأثیر میگذارد. علاوه بر این، یک ربات هرگز خسته، ناامید یا دلسرد نمیشود. ربات همیشه با همان نگرش مثبت و مداوم پاسخ میدهد. این امر تمرین مکرر را برای کودکان مبتلا به اوتیسم که با تغییر حواسشان پرت میشود، جذابتر میکند.
۶. بهبود نتایج آموزشی
بهبود نتایج آموزشی هنگام استفاده از ربات در آموزش نیازهای ویژه و کمک به کودکان مبتلا به اوتیسم به دلیل تأثیر تمام نکات فوق است. میتوانیم ببینیم که رباتها میتوانند یادگیری را تسهیل کرده و نتایج آموزش را از طریق موارد زیر بهبود بخشند:
افزایش مشارکت کودکان
کاهش اضطراب آنها
بهبود انگیزه و همکاری
فراهم کردن فرصت مکرر برای تمرین به صورت ساختارمند












